Verantwoordelijkheden

Wie is hier eigenlijk van? Over verantwoordelijkheid nemen in de social designpraktijk.

Als social designer werk je zelden binnen een netjes afgebakende opdracht. Je beweegt tussen bewoners en beleid, opdrachtgever en gemeenschap, onderzoek en interventie, systeem en leefwereld. Wanneer een project begint te schuren, wordt een belangrijke vraag zichtbaar: wie neemt eigenlijk verantwoordelijkheid voor wat er nú nodig is?

De nieuwe publicatie Verantwoordelijkheden in publieke ontwerppraktijken, ontwikkeld door MUST en Studio Berg voor de Publieke Ontwerppraktijk PONT, biedt daar een interessant perspectief op. Uit onderzoek naar publieke ontwerppraktijken kwamen 13 manieren om op ‘katalyserende momenten’ verantwoordelijkheid te nemen: momenten waarop het formele proces niet genoeg blijkt en iemand in beweging moet komen. Denk aan bewust ruimte maken voor experiment, tegenspraak organiseren, kwetsbare waarden beschermen, weten hoe de hazen lopen, temporiseren, vertrouwen organiseren of zorgen dat de bedoeling van een project niet verloren gaat bij de overdracht.

Maar hoe werken die 13 manieren eigenlijk in social design? In projecten waarin we dicht op de leefwereld werken, langdurige relaties aangaan, verschillende belangen bij elkaar brengen en soms zelf onderdeel worden van het systeem dat we proberen te veranderen? Wat vraagt verantwoordelijkheid dan van jou als ontwerper? Waar stopt je opdracht — en waar begint misschien juist je professionele verantwoordelijkheid?

Op 24 november gaan we daar samen mee aan de slag. We gebruiken de publicatie niet als theorie om over te praten, maar als gereedschap om onze eigen praktijk te onderzoeken. De gids is daar ook expliciet voor bedoeld: als spiegel om zichtbaar te maken waar samenwerking vastloopt, waarden onder druk staan of verantwoordelijkheid onuitgesproken tussen mensen en organisaties blijft hangen.

Tijdens de middag stap je letterlijk en figuurlijk in verschillende jasjes: Hoeder, Dirigent, Integrator en Expert. Aan de hand van je eigen concrete cases onderzoeken we welke verantwoordelijkheden aanwezig zijn, welke ontbreken en wie op een cruciaal moment iets in beweging kan zetten. De 13 manieren uit de publicatie helpen daarbij als lenzen: waar was bijvoorbeeld tegenspraak nodig? Wanneer had je moeten vertragen? Welke kwetsbare waarde dreigde te verdwijnen? En wanneer had je als ontwerper juist moeten verbinden, overdragen of loslaten?

Deze bijeenkomst is bedoeld voor social designers en ruimtelijke ontwerpers. Je leert de publicatie kennen, past de 13 manieren toe op herkenbare situaties en onderzoekt je eigen reflexen en handelingsruimte. De gids benadrukt immers dat verantwoordelijkheid niet alleen iets is wat je formeel verdeelt: het verschil ontstaat juist wanneer mensen herkennen wat een situatie nodig heeft en daar verantwoordelijkheid voor nemen.

Je gaat naar huis met een andere blik op je eigen praktijk: welke verantwoordelijkheid pak jij al vanzelfsprekend, welke laat je liggen en welk jasje zou je bij je volgende project misschien wat vaker moeten aantrekken?

Deze editie wordt georganiseerd in samenwerking met De Publieke Ontwerppraktijk PONT en stedenbouwkundig bureau Must.